Verbeter de buurt, begin bij jezelf. Dat is het eerste wat in me opkomt bij de naam van deze stichting. Het is een implementatie van het platform CreativeChallenge. Vooralsnog is het niet geheel duidelijk wat dit in de praktijk gaat betekenen. Nu is het nog in ontwikkeling. Het wordt gefinancierd door De Digitale Pioniers, de een regeling heeft waar ook de P2P Foundation vorig jaar zonder succes aanspraak op wenste te maken.

Verbeterdebuurt is een initiatief om buurtbewoners om een gemakkelijke manier met de overheid te laten communiceren over problemen in de wijk. De mensen erachter noemen zich de buurtverbeteraars, ik ben benieuwd wat we kunnen verwachten.

Eerder schreef ik over het helpen van mensen die het nodig hebben door middel van het kopen van wat houdbare levensmiddelen. Ik noemde het toen peer-to-peer helpen. Afgelopen week werd ik door Michel getipt over Nabuur.com, een online plek waar mensen kunnen helpen om gestarte initiatieven te verwezenlijken, meestal in ontwikkelingslanden.

Hoe werkt het? Een lokale community vraagt om hulp. Wanneer nabuur.com dit goedkeurt, krijgt het initiatief een ‘dorp’ op de site. Nabuur.com begeleid iemand uit de community om dit dorp te representeren. Nabuur zorgt voor promotie en online vrijwilligers (de nabuurs), en zorgt ook voor begeleiding van een facilitator op de site om de voortgang te coordineren. De lokale representant beschrijft het probleem, het project en de te nemen stappen, en maakt concrete taken voor de naburen, de helpende peers dus. Oplossingen worden online voorgedragen en lokaal geïmplementeerd. Er wordt teruggekoppeld op de site door middel van foto’s en verhalen op het online ‘dorp’. Zo worden steeds nieuwe projecten op de site geplaatst om het dorp verder te helpen.

Nabuur.com is een van de sites die een trend laten zien die vaak onder de noemer Web 2.0 vallen, ofwel het participatieve web. Waar het hier om gaat is dat gedecentraliseerde initiatieven opgezet door mensen, op amateuristisch of professioneel niveau steeds vaker tot resultaten komen. Nabuur.com kan gezien worden als een hybride vorm tussen amateuristisch en professioneel, omdat Nabuur.com professionele ondersteuning biedt aan mensen uit ontwikkelingslanden om initiatieven tot stand te brengen.

Iedereen heeft tegenwoordig weleens van OpenID gehoord (of anders van Sxip of Identity 2.0). De roep naar een gedecentraliseerd single-sign-on systeem op het net is ook steeds groter geworden, omdat mensen steeds meer van online diensten gebruik maken. Vele gecentraliseerde initiatieven zijn mislukt, zoals Microsoft’s Live ID en Cardspaces. Microsoft is bij velen niet erg geliefd vanwege haar monopolie positie op software gebied, mensen vertrouwen grote partijen niet als het om dit soort diensten gaat.

OpenID is al jaren bezig met het opstellen van specificaties, maar heeft steeds niet kunnen doorbreken. Het potentieel van deze dienst kan pas bereikt worden als de meerderheid van verschillende diensten op het Internet zich conformeert aan deze standaard. Dit lijkt nu het geval, aangezien Google, IBM, Microsoft, VeriSign en Yahoo! zich aansluiten bij de OpenID Foundation.

Komt OpenID hiermee nu een stap verder? Gaat de meerderheid van de diensten dit single sign-on systeem nu ook snel implementeren? Wordt het een strijd tussen de grote partijen om OpenID accounts te hosten, bijvoorbeeld door middel van e-mail adressen te gebruiken als identiteit om een lock-in te creëren? Dit zijn denk ik belangrijke vragen die hier spelen. Laten we hopen dat de consument de winnaar is bij deze ontwikkeling.

Deze post introduceert de FKI, wat staat voor Free Knowledge Institute, ofwel het vrije kennis instituut. Het instituut is vorige week gelanceerd. Het FKI is een internationaal instituut wat zetelt in Amsterdam en Barcelona. Het instituut beoogt een platform te zijn om projecten te onsersteunen die gaan over vrije kennis in verschillende landen, en probeert ruimte te geven aan initiatieven tussen mensen en groepen die zich in dit spectrum bewegen.

Een van de principes die het FKI nastreeft is het delen van kennis. Het delen, creëren, stimuleren en promoten van vrije kennis is waar zij voor staat. Zij stimuleert het voortbouwen op bestaande kennis,

Het FKI beweegt zich in een netwerk van verschillende disciplines, en heeft toegang tot specialisten om projecten te realiseren in het vrije kennis gebied, of meer concreet binnen de volgende onderwerpen:

• Vrije software;
• Open standaarden;
• Open hardware en ontwikkeling;
• Vrije educatieve materialen en bronnen;
• Het bouwen en evolueren van communities;
• Vrije en open content in de uitgeverswereld;
• Vrije en open business modellen;
• Vrije content en cultuur;
• OpenAccess.

Uit het persbericht:

Nederlandse stichting verzelfstandigd vanuit EU-Project SELF

Amsterdam, 17 januari 2008

Sinds gisteren is Nederland een nieuwe stichting rijker, die tot doel heeft een samenleving te stimuleren waarin technologie, onderwijsmaterialen, culturele en wetenschappelijke werken vrijelijk gedeeld kunnen worden. De organisatie krijgt de steun van Internet Society Nederland, de vereniging voor internetprofessionals.

Het Free Knowledge Institute is een initiatief van drie Amsterdammers die op dit moment nog werkzaam zijn voor Internet Society Nederland. Sinds 2005 leidt ISOC.nl het door de Europese Commissie ondersteunde project SELF, dat zich richt op dezelfde kerndoelstellingen. De behoefte aan het vrij delen van kennis blijkt dermate belangrijk dat het instituut nu op eigen benen komt te staan.

“Meer en meer overheden realiseren zich de voordelen van vrije kennis en vrije informatietechnologie,” zegt Wouter Tebbens, de voorzitter van het nieuwe instituut. Het Free Knowledge Institute beoogt een kennispartner te zijn die helpt wegwijs te worden in de beschikbare vrije kennis en technologie. “Op die manier kunnen we ook voortborduren op de bestaande vrije kennis en technologie, die inmiddels sterk groeit. Kijk maar naar projecten als Wikipedia, Linux, en het internet zelf,” verklaart Tebbens. “Waarom steeds opnieuw het wiel uitvinden?”

Het concept van copyleft, geintroduceerd door de Free Software movement, is de hoeksteen van het Free Knowledge Institute. De hoofdlijnen van activiteiten zijn vrije kennis in technologie, onderwijs, cultuur en wetenschap. Vrije kennis in het onderwijs richt zich op de productie en verspreiding van vrije onderwijsmaterialen; vrije kennis in technologie refereert voornamelijk naar Vrije Software en Open Standaarden en open hardware; vrije kennis in cultuur omvat open content en vrije cultuur; en vrije kennis in de wetenschap richt zich op open access en anti-privatisering van wetenschappelijke kennis.

Dat er een momentum is, blijkt ook uit het actieplan ‘Nederland Open in Verbinding’ van de ministeries van Economische Zaken en Binnenlandse Zaken. Staatssecretaris Bijleveld van Binnenlandse Zaken benadrukte eind 2007 nog dat het delen van kennis essentieel is voor de verdere vooruitgang en ontwikkeling van de maatschappij. De staatssecretaris heeft dan ook toegezegd meer aandacht te besteden aan het gebruik van vrije software en open standaarden in het onderwijs, overheid en bedrijfsleven.

Een campagne om het audiovisuele archief van de Griekse openbare uitzendende vrije vennootschap (ERT) te plaatsen - onder peer property wettelijke regimes - moet spoedig worden gelanceerd. Hierbij haal ik het Nederlandse ontwerp van het manifest aan dat in het relevante platform van het web zal worden omvat, dat op het ogenblik in aanbouw is. Het platform zal worden ontworpen zodat iedereen een bericht kan schrijven, het verzoek kan ondertekenen en zelfs aan de campagne als gelijke kan deelnemen. Ik zal u over de ontwikkelingen en de vooruitgang van onze inspanning geïnformeerd houden.

De oudere posten in het Engels over het onderwerp kunnen hier worden gevonden [1] [2]

Geef ERT audiovisueel archief vrij

[ Een tekst van voorstellen en een uitgangspunt van een sociale dialoog ]

Met Griekse burgers, maar ook met burgers van andere landen, ondertekenen wij gezamenlijk deze tekst omdat de ERT zijn audiovisueel archief niet-vrij wenst te distribueren aan het publiek. Ons doel en ambitie is om onze voorstellen bekend te maken zodat zij het uitgangspunt van een open dialoog onder de Griekse maatschappij, het Europese en globale openbare publiek worden en de revisie van achterwaarts beleid en de verwezenlijking van gemeenschappelijke politieke rijkdom te signaleren.

Enkele dagen geleden stelde het beleid van de ERT slechts een deel van zijn audiovisueel archief via Internet beschikbaar. Deze beweging is een belangrijke eerste stap, die echter naar onze mening, door het feit wordt aangetast dat de openbare beschikbaarheid van het archief niet vrij wordt gemaakt, hoewel de Griekse en Europese burgers hun geld hebben betaald om de productie en de digitalisering van het uitvoerbare archief te maken.

Als u vandaag in uw computer iets opslaat of naar een vriend verzendt of uw kinderen toestaat om een creatieve montage voor hun thuiswerk voor een geschiedenis opdracht te maken, gebruikmakend van materiaal dat op dit archief wordt gebaseerd, zult u meerdere inbreuken betreffende de bescherming van ‘intellectueel eigendom’ begaan hebben. U zou in geen geval trots op de creatieve zorg van uw kinderen mogen zijn, die zochten en de bronnen opnieuw samenbrachten, omdat vanuit een wettelijk gezichtspunt zij een misdaad tegen het archief van de ERT hebben begaan. In feite bent u aansprakelijk voor de ontoereikende ouderlijke verantwoordelijkheid dat u in opvoeding uw kinderen hebt getoond.

Denkt u deze absurditeit niet spoedig zou moeten ophouden?

Als u een appel hebt, kunt u beslissen of om de gehele appel te eten of het in kleine stukken en aandeel met vrienden te snijden. Als u de eerstgenoemden kiest, zullen uw vrienden niet eten, maar als u de appel deelt, kan iedereen nog steeds hongerig blijven. Deze situatie komt in het geval voor waarin de materiële goederen met betrekking tot de hoeveelheid behoeften beperkt zijn. Nochtans, kan dit in het geval van de onbelangrijke en digitale intellectuele goederen, met inbegrip van informatie gebeuren niet die in overvloed bestaat.

Als een groot aantal mensen, met inbegrip van u, met eigen geld voor de productie van een televisie- of radioprogramma heeft betaald, hebt u zeker een stem in de beslissing dat deze show openbaar beschikbaar zou moeten worden. Als het vrij beschikbaar aan iedereen is wie een rente daarin heeft, maakt dit u in geen geval slechter, aangezien het u niet van de mogelijkheid berooft om van de zelfde voorrechten met anderen te genieten. De aard van die soort goederen maakt de concurrentie onder ons onzinnig. Om deze moderne werkelijkheid juridisch te gieten, zijn de nieuwe vormen van bezit mogelijk gemaakt, waarvan de belangrijkste eigenschap is dat zij niet exclusief zijn, dat zij het delen van goederen toestaat en tegelijkertijd verdedigt op een betere manier dan dat sommige rechten van de originele auteurs zijn. In moderne wettelijke terminologie, worden deze vormen van bezit gestalte gegeven zoals vergunningen zoals het Creatieve Lagerhuis of de Vergunning van het Grote Publiek (GNU GPL).

Iedereen die deze tekst ondertekent gelooft dat:

Het archief ERT dat met de bijdrage van Griekse burgers werd geproduceerd en vandaag met het geld van Europese belastingbetalers digitaal weer wordt gegeven zou vrij beschikbaar aan alle ingezetenen van de planeet via Internet moeten zijn. De beschikbaarheid van het archief stelt de beschikbaarheid van een kostbare culturele schat voor.

Iedereen zou het recht moeten hebben om dit materiaal zonder royalty of belemmering door bureaucratische processen vrij op te slaan, te kopiëren, te wijzigen en opnieuw te verdelen. De afgeleide producten van dit creatieve proces zijn verondersteld om vrij beschikbaar te zijn op voorwaarde dat deze producten niet het exclusieve bezit van iedereen zullen worden, maar zij zullen door het zelfde wettelijke statuut van vrij gebruik verblijven. Op deze wijze, worden de innovatie en de collectieve creativiteit versterkt.

Dat een dergelijke keus beter het openbare karakter van deze rijkdom beschermt en de Griekse cultuur aan de openbare aandacht brengt. In onze tijden, waarin de burgers betrokken zijn over de toekomst, de defensie, de waardevermindering en de verkoop van de openbare rijkdom aan rijke individuen, een dergelijke keus de enige alternatieve oplossing voor gewaarborgde bescherming en efficiënt economisch gebruik is.

Dat een dergelijke keus tot de gist van de groei in een pluralistische economie van privé personen, kleine en grote bedrijven en openbare instellingen (lokale regering, universiteiten, onderzoekinstituten, enz.) leidt, breidt de markt uit en annuleert het vermaak en van de nieuws update monopolie van zij die heel wat geld bezitten zodat zij grote infrastructuren kunnen handhaven en rechten betalen voor het gebruiken van het materiaal. Een dergelijke keus is, dienovereenkomstig, een kans om democratie in Griekenland te machtigen.

Dat de versie van openbare informatie tot vermenigvuldigde economische dynamica leidt dat meer eveneens voor de burgers wordt verdeeld. Het is een ontwikkelingskans voor de Griekse economie, veel belangrijker dan het onzekere inkomen ERT zal genieten van als zij verkiezen om op het pleidooi van exclusief bezit te wurgen.

Dat het tot de beste voorwaarden voor de verspreiding en de bevordering van de Griekse beschaving leidt die een pyloon van de moderne Europese en wereld beschaving vormt. Dat een dergelijk vooruitzicht tot vermenigvuldigde afgeleide voordelen voor alle economische sectoren, in het bijzonder voor toerisme en de artistieke en intellectuele productie leidt.

Dat de vorm die voor het delen van informatie wordt gebruikt niet op merkgebonden modellen van digitalisering zou moeten vertrouwen die het openbare bezit van privé belangen afhankelijk maken, zou het op vrije en open normen moeten vertrouwen om volledige toegang tot die informatie voor alle burgers te verzekeren.

Dat in een moderne democratie, dusdanig dat Griekenland beweert dat het is, de definitieve besluiten in kritieke kwesties die alle burgers betreffen of veelvoudige partners met diverse belangen, politieke partijen impliceren of de sociale bewegingen, zouden het resultaat van een openbare raadpleging moeten zijn. Wij vragen dat een dergelijk proces, hoewel vertraagd, vandaag zou moeten beginnen om besluiten gezamenlijk gestalte te geven die de perspectieven op onze maatschappij uiteindelijk kunnen merken.

De strijd voor vrije en volledige toegang tot de openbare informatie is eerlijk, vasthoudend en globaal.

Ps: Bendakt Bas voor jouw hulp!

Zeer duidelijk artikel van Michel Bauwens over de transitiefase van de overschakeling van ons huidige sociale systeem waarin we ons nu bevinden, origineel op 6minutes.

Eindeloze groei in ons beperkt natuurlijk systeem is onmogelijk. Wij bevinden ons nu in een transitiefase waarin nieuwe peer-productiegemeenschappen zoeken naar ideale samenwerkingsvormen. En die zijn er in het internet, nu al, en ze hebben succes.

In onze vorige bijdrage, over de nieuwe feodaliteit, probeerden we aan te tonen dat ons huidig systeem een fundamenteel probleem heeft gecreëerd, nl. de onmogelijkheid om een systeem van eindeloze groei te vrijwaren in een beperkt natuurlijk systeem. Extensieve groei in de ruimte wordt op termijn onmogelijk, maar tezelfdertijd blijkt dat intensieve groei in de immateriële economie niet geschikt is voor de traditionele marktmechanismen. Ons argument is immers dat de immateriële sfeer, met zijn non-rivale goederen die aan hypermarginale kost kunnen gereproduceerd worden, een sfeer van overvloed creëren die alleen in de marges de marktmechanismen toelaat.

Dat is samengevat het kernprobleem dat op een oplossing wacht, terwijl we ook de ecologische crisis moeten oplossen. Onze voorspelling is dat dit uiteindelijk zou leiden tot een combinatie van open design gemeenschappen, innovatiebedrijven zonder op eigendom gebaseerde licenties, met gedistribueerde fysieke productie op meer lokale schaal.
Het is even duidelijk dat zo’n omschakeling niet naadloos gebeurt. Ieder sociaal systeem probeert vooraleer zijn problemen op te lossen binnen het bestaande kader, om gevestigde belangen niet buiten spel te zetten. Pas in een tweede fase probeert men naar radicalere oplossing te zoeken, die een belangrijke verandering binnen de elite zouden vereisen. De heel radicale systeemverandering, een verandering van de sociale structuur zelf, komt pas wanneer duidelijk wordt dat beide vorige opties zijn uitgeput.

Momenteel zitten we dus in het begin van een transitiefase, waarbij aan de ene kant bestaande instituties ontdekken dat er een grotere vraag naar participatie bestaat vanuit de ‘geconnecteerde consument’, terwijl aan de andere pool nieuwe peer-productiegemeenschappen ontstaan die een ideale samenwerking zoeken met het bestaande institutionele veld. Hoe passen bedrijven zich aan ten opzichte van participatie en peer-productie, en hoe initiëren peer-productiegemeenschappen hun samenwerking met bedrijven? Laten we dit eerst bekijken vanuit het standpunt van de bedrijven, die participatie initiëren en ze proberen in te schakelen in hun eigen waarde process, en daarbij de controle op de samenwerking proberen te behouden. Ons huiswerk hierover werd al gedaan door Xavier Comtesse, in zijn model voor de ‘directe economie’.

Hij stelt een vijf-stappen model voor:

1. Het traditionele model van de ‘passieve’ consumptie.
2. Het self-service model.
3. Het doe-het-zelf model. Ikea is hier het iconisch voorbeeld.
4. Het co-design model. Men laat hier toe dat de consument minimaal het product zelf ‘aanpast’ en configureert. Het online bestellen en configureren van een Dell computer is hier het voorbeeld. De consument definieert zelf zijn noden.
5. Co-creatie: Lego factory laat toe dat prosumenten zelf de design bepalen van een model, die Lego dan voor hun produceert, maar ook verder laat verkopen, waarbij de designers een percent krijgen op die verkoop.

Xavier Comtesse voegt hier, in onze opinie verkeerdelijk, de voorbeelden toe van vrije software en de Wikipedia.
Inderdaad, deze meer radicale voorbeelden van peer-productie moeten bekeken worden vanuit het standpunt van de gemeenschappen die actief aan ‘peer-productie’ doen.

Vandaar, als amendement op de directe economie, ons eigen model vertrekkende van de polariteit van de gemeenschappen, die ook actief de controle op de samenwerkingsverbanden wensen te behouden.

1. Directe peer-productie zonder monetisering. Couchsurfing.com is een netwerk voor de uitwisseling van gastvrijheid, waarbij vrijwilligers gratis verblijf bieden aan reizigers. Geen enkele monetaire transactie komt hierbij te pas. Noteer ook dat Wikipedia moedwillig verzaakt aan miljoenen dollars aan reclame inkomsten.
2. Directe peer-productie van een ‘commons’ (vrij verkrijgbare gemeenschappelijke gebruikswaarde), met aandacht voor een rechtvaardige monetisering. Een voorbeeld hiervan is de Oostenrijkse coöperatieve van vrije softwareprogrammeurs, de OS Alliance.
3. Directie peer-productie van een commons, met een traditionele ecologie van bedrijven die toegevoegde waarde proberen te vermarkten. Voorbeeldig is het Linux-model van vrije software die door een hele reeks bedrijven van toegevoegde waarde wordt voorzien.
4. Een variante van het Linux model: gemeenschappelijke open innovatie, met fysieke productie door privé-bedrijven. Dit is het model, nu reeds toegepast in de wereld van de extreme sport, waarbij amateurs werken aan de voortdurende verbetering van hun instrumenten, en bedrijven de designs uitvoeren. Dit open design model is belangrijk voor de toekomst en wordt reeds beschreven door Eric von Hippel in zijn ‘Democratization of Innovation’.
5. Individueel gestuurd delen van creatieve expressie, via een proprietair uitwisselingsplatform. Gebruikswaarde wordt gedeeld, het platform verkoopt de ‘aandacht’ van de gemeenschap via reclame. Het Web 2.0 model, zoals toegepast door YouTube,Google, etc..
6. Gemeenschappelijk gestuurde productie van goederen voor de markt: het aloude coöperatieve productiemodel met als voorbeeld het succesvolle Mondragon in Spanje.
7. Individueel gestuurde productie van goederen voor de markt, op een gedistribueerde manier, gebruikmakend van platforms voor directe productie en distributie. Dit is het domein van minipreneurs, die hun design kunnen tonen via online platformen, die design fysiek kunnen ‘uitprinten’ via 3Dprinting of ‘fabbing’, en de productie lokaal of internationaal kunnen laten uitvoeren, onder hun persoonlijke controle.

Michel Bauwens heeft zijn eerste artikel in het Nederlands in zeven jaar, voor zover hij het zich kan herinneren. Wij geloven dat dus, en deze telt waarschijnlijk niet. Het staat gepubliceerd op 6minutes op maandag 10 september. Hier een kopie.

De slavernij als systeem was gebaseerd op een zeer directe uitbuiting van mensen zonder rechten, zonder familie, en werd gekenmerkt door een negatieve bevolkingsgroei, vooral in de omliggende gebieden. Het was tezelfdertijd relatief onproductief, maar een maximale meerwaarde kon hiervan gebruikt worden door de Romeinse heersers die toch een bloeiende cultuur konden uitbouwen. Hiervoor moest het Rijk constant groeien, om verse mensen-als-grondstoffen te vinden. Op een bepaald ogenblik wordt de prijs van zo’n extensie groter dan wat het bijbracht. Dan komt het systeem in crisis en wordt het eventueel door een ander rijk vervangen of overgenomen door de omliggende ‘barbaarse’ volkeren. Maar het kan dus alleen extensief, in de ruimte groeien, en niet in intensiteit, want je kunt nu eenmaal geen autonomie geven aan slaven.

Van slaven tot lijfeigenen
Maar dat is precies wat de nieuwe Germaanse invallers deden. De slaven werden bevrijd tot lijfeigenen, en de productie werd gelokaliseerd rond het domein. De feodaliteit was daardoor productiever, omdat lijfeigenen een vast gedeelte van hun productie konden houden, families konden stichten, en geen monetaire belasting moesten betalen. Het leven was dus beter voor de onderlaag, maar voor de nieuwe heersers was een relatief kleiner gedeelte van de meerwaarde aanwezig, en zeker in de eerste fase van de feodaliteit zien we daardoor een mindere cultuurontwikkeling.

De droom van de intensieve groei
Wat gebeurt er vandaag? Na de val van de socialistische-centralistische staten in 1989, heeft het huidige systeem zijn maximale reikwijdte bereikt. Er is geen niet-kapitalistische sfeer meer, of althans geen sfeer die niet onder de invloed ervan staat. Hoewel er nog zeker gebieden zijn die economisch ontwikkeld zouden kunnen worden, gebruikt de huishouding van het huidige systeem reeds ‘twee planeten’, en, willen China en India pariteit halen, dan zijn vier planeten nodig. De ecologische limiet is dus al overschreden, en we mogen niet alleen de globale verwarming verwachten, maar ook een einde aan goedkope energie en een groeiende schaarste aan grondstoffen. M.a.w. het wereldsysteem bereikt een limiet aan zijn ‘extensieve’ groei in de ruimte. De grote droom is uiteraard om die extensiviteit te vervangen door intensieve groei, met name in de immateriële sfeer van het kenniskapitalisme en de ‘ervaringseconomie’.

Maar hier wringt nu het schoentje. De immateriële sfeer is immers gekenmerkt door zeer lage reproductiekosten, door een virtuele overvloed van immateriële goederen. Innovatie wordt sociaal, een kenmerk van het netwerk, en minder en minder een functie van interne R&D en individuele entrepreneurs. We zien het ontstaan van een nieuwe productiemethode, “peer production”, en van participatieve platformen (het Web 2.0 als “business model”) waar de waarde gecreëerd wordt door de gebruikers, wiens attentie als schaars goed verkocht wordt aan de adverteerders. Bedrijven passen meer en meer crowdsourcingen co-creatietoe.

De nieuwe feodale productie
Net zoals het einde van het Romeinse Rijk zien we een reconfiguratie van beide klassen. Kenniswerkers zijn nu autonomer en beschikken over hun eigen productiemiddelen, terwijl de intelligente delen van het kapitaal intellectueel eigendom verzaken om platformbouwers te worden. (In het Romeinse Rijk werden de slavenhouders de nieuwe feodale heersers, en de slaven werden lijfeigenen).

Nog merkwaardiger is dat we net zoals in de feodaliteit een herlokalisatie van de productie kunnen verwachten. Niet alleen kennen de productiemiddelen een zelfde ontwikkeling als de computer, naar miniaturisatie (rapid manufacturing and tooling, desktop manufacturing, personal fabricators), maar gezien het komende einde aan goedkope energie en grondstoffen, worden de voordelen van globale productie relatief teniet gedaan.

Accumulatie van immateriële waarde
De verwachte combinatie is dus de volgende, niet de Kerk en het Domein, maar globale-lokale open design gemeenschappen (zoals het open source model van Linux), gecombineerd met lokale productie. Niet een ethiek en spiritualiteit die ondergeschikt is aan de macht, zoals in het Imperium, of een ethiek ten dienste van de winst, maar een maatschappij en macht, die net zoals in de feodaliteit, ondergeschikt is aan de ethiek en de spiritualiteit, in ons geval gedreven door de immateriële noden en de transparantie effecten van een digitale en participatieve samenleving.
Een maatschappij ook, waarvan het zwaartepunt niet de materiele accumulatie is, dat kan gewoon niet langer, maar de accumulatie van immateriële waarde (wat ook het geval was in het feodale Christendom, en niet in het Imperium). Hoewel materiele productie natuurlijk blijft voortbestaan, is zij niet langer de kern van de samenleving (ook dat was het geval in de feodaliteit, waar de Kerk door giften een derde van de gronden beheerde, en een kwart van de mannelijke bevolking voltijds aan zijn spirituele vervolmaking werkte). De logica van de nieuwe samenleving zal dus gedreven worden niet door de schaarstelogica van de markt aan materiele goederen, maar door de ‘peer to peer logica’ van de immateriële sfeer.

We staan nog maar aan het prille begin van die evolutie, maar ze lijkt wel onvermijdelijk.

Er zijn natuurlijk ook wel fundamentele verschillen. De analogie met het feodalisme geldt vooral de vorm en de logica van een transitie van een extensieve ontwikkeling naar een intensieve ontwikkeling, die een verandering noodzaakt van de fundamentele logica van de samenleving.

Het partnership principe
Maar de nieuwe peer to peer samenleving is ook verschillend van de feodaliteit. Als de kernlogica van de immateriële ontwikkeling en accumulatie geld de “peer to peer” logica, die ‘non-reciprocal’ is, met name dus gebaseerd op vrijwillige bijdrage in productieve gemeenschappen, zonder directe wederkerigheid. Maar dat principe kan natuurlijk niet gelden in de sfeer van schaarse fysieke goederen. Daar is dus of wederkerigheid of ‘uitwisseling’ nodig, en kan de markt haar rol blijven spelen. Maar dan wel een markt die niet langer synoniem is met een systeem van eindeloze materiële groei, maar wel een markt die geïnformeerd is door het peer to peer principe. Deze evolutie is reeds aan de gang: fair trade, social entrepreneurship, blended value toepassingen, dit zijn allemaal marktvormen die rekening houden zowel met de natuurlijke grenzen aan de groei, als met het partnership principe.

Uiteraard gaat zo’n fundamentele evolutie niet naadloos, en met name moeten we een fundamenteel probleem zien op te lossen, nl. een wederkerigheidsmechanisme van de monetaire sfeer van schaarse goederen, naar de sfeer van sociale innovatie. Peer productie creëert immense en exponentiele groei van de gebruikswaarde, maar de monetisering ervan groeit slechts lineair aan. Maar dit is voor een volgende bijdrage.

Ik heb het over een starter op de woningmarkt. Geïnspireerd door het programma Jansen en Janssen wat ik vanavond zag op de VPRO, kunnen groepen starters sterk staan bij het realiseren van een betaalbare woning. In het programma werd een voorbeeld gegeven van de gemeente Bladel, waar 34 starterswoningen zijn gebouwd, zonder tussenkomst van een projectontwikkelaar. In combinatie met een korting door de gemeente op de grondprijs heeft het een gevolg van een koopprijs van maar liefst 38 procent onder de taxatiewaarde. In Almere wordt een vergelijkbaar project gestart waardoor het mogelijk is om onder de 150.000 euro een woning te kopen, iets wat normaal gesproken niet eenvoudig is.

Op de weblog van het programma wordt het ‘collectief bouwen’ genoemd. Er wordt daar ook verwezen naar de site particulieropdrachtgeverschap.nl. Kern hier is dat particulieren zelf kunnen bepalen met welke partijen een woning wordt gerealiseerd. In het voorbeeld van de gemeente Bladel blijft de woning na verkoop toegankelijk voor nieuwe starters, de eigenaren mogen het namelijk alleen terug verkopen aan de gemeente, voor een prijs die tussen de koopprijs en de taxatieprijs zit. Zo blijven de woningen ‘eigendom’ van starters door deze manier van reguleren en produceren.

Het is alweer ruim vier maanden geleden dat ik berichtte over de site politieonderzoeken.nl. Gisteren kwam de site opnieuw in de media, met een aantal resultaten. Zo meldt het AD:

“Het heeft geleid tot nieuwe scenario’s waar rechercheurs niet eerder aan hadden gedacht. Zo opperde iemand dat Gerwig mogelijk verwikkeld was in een racistisch conflict omdat hij een Australian-trainingspak droeg. Destijds werd dat geassocieerd met extreem-rechts. Ook werd de politie gewezen op een graffiti ’Sjaak’ in een viaduct onder de A12. Uiteindelijk bleek dat niets met de zaak te maken te hebben, maar het zette de rechercheurs wel aan het denken over de mogelijke route die Gerwig de laatste uren van zijn leven heeft afgelegd. Het Veilingterrein in Laagraven zou daarin wellicht een prominentere rol kunnen spelen dan tot dusver is aangenomen.”

En verder:

“De website heeft zijn nut volgens het korps dan ook zeker bewezen. Dat vindt ook het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat onlangs de Politie Innovatie Prijs uitreikte. De politie IJsselland heeft het idee inmiddels overgenomen en een nieuwe zaak op internet gepubliceerd.”

Een mooi resultaat dus, hopelijk wordt de zaak echt opgelost en wordt dit initiatief door nog veel meer korpsen overgenomen. Lees het hele artikel op AD.nl. Update: Beluister ook het radiofragment van 31 juli.

Laatst las ik op de ‘I connect dots’ weblog van Steve Borsch over de relatie tussen breedbandpenetratie en werkgelegenheid. Wat als een toename van 1% in breedbandpenetratie gelijk staat aan 300.000 banen? Deze schatting wordt in de Verenigde Staten genomen, dus in Nederland zou een toename van 1% gelijk staan aan 16.000 nieuwe banen. De werkloosheid stond in mei 2007 op 3,2% wat neerkomt op ongeveer 250,000. Er is dus een toename nodig van 16% in breedband Internet penetratie om alle werkloosheid in Nederland op te lossen. De huidige penetratie ligt rond de 65%, dus in theorie is het mogelijk.

Dit klinkt allemaal wel erg rooskleurig. Wat wel zo is, is dat meer breedband verbindingen zorgt voor meer verbondenheid tussen Internet gebruikers. Deze Internet gebruikers hebben meer mogelijkheden tot deelname aan gedecentraliseerde netwerken. In de gemeente Nuenen wordt dit een beetje gecombineerd. Consumenten kunnen daar meedoen met een gezamenlijk project, het project “Ons Net”. Bewoners van de gemeente zijn eigenaar van het FTTH, het ‘fiber-to-the-home’ netwerk. Een supersnel breedband netwerk dus, en gebaseerd op een coöperatief model. 97% van de inwoners van Nuenen zijn in eerste instantie aangesloten op en dus ook eigenaar van dit netwerk, nu is nog steeds 90% aangesloten. Ver boven het landelijk gemiddelde dus.

Levert dit coöperatieve model ook banen op in gemeenten als Nuenen? Ik denk dat een ‘networked society’ zeker de werkloosheid omlaag brengt en zo de economie stimuleert. Dit is ook het geval wanneer burgers toegang hebben tot netwerken als water, wegen en het spoor. In Rotterdam denkt het college van B&W dat wanneer iedereen is aangesloten op glasvezel dit 3.400 banen oplevert in 10 jaar tijd. Als je dit vergelijkt met de berekeningen van 16.000 nieuwe banen in heel Nederland bij een toename in breedband penetratie van 1%, is dit een voorzichtige schatting.

Waarschijnlijk zal het nog een aantal jaren duren voordat de meerderheid van Nederland is aangesloten op een glasvezel netwerk. Maar het kan eigenlijk niet snel genoeg uitgerold worden gezien het succes in proefgemeenten. Aardig om te lezen is het Kenniswijk rapport (PDF).