Deze post introduceert de FKI, wat staat voor Free Knowledge Institute, ofwel het vrije kennis instituut. Het instituut is vorige week gelanceerd. Het FKI is een internationaal instituut wat zetelt in Amsterdam en Barcelona. Het instituut beoogt een platform te zijn om projecten te onsersteunen die gaan over vrije kennis in verschillende landen, en probeert ruimte te geven aan initiatieven tussen mensen en groepen die zich in dit spectrum bewegen.

Een van de principes die het FKI nastreeft is het delen van kennis. Het delen, creëren, stimuleren en promoten van vrije kennis is waar zij voor staat. Zij stimuleert het voortbouwen op bestaande kennis,

Het FKI beweegt zich in een netwerk van verschillende disciplines, en heeft toegang tot specialisten om projecten te realiseren in het vrije kennis gebied, of meer concreet binnen de volgende onderwerpen:

• Vrije software;
• Open standaarden;
• Open hardware en ontwikkeling;
• Vrije educatieve materialen en bronnen;
• Het bouwen en evolueren van communities;
• Vrije en open content in de uitgeverswereld;
• Vrije en open business modellen;
• Vrije content en cultuur;
• OpenAccess.

Uit het persbericht:

Nederlandse stichting verzelfstandigd vanuit EU-Project SELF

Amsterdam, 17 januari 2008

Sinds gisteren is Nederland een nieuwe stichting rijker, die tot doel heeft een samenleving te stimuleren waarin technologie, onderwijsmaterialen, culturele en wetenschappelijke werken vrijelijk gedeeld kunnen worden. De organisatie krijgt de steun van Internet Society Nederland, de vereniging voor internetprofessionals.

Het Free Knowledge Institute is een initiatief van drie Amsterdammers die op dit moment nog werkzaam zijn voor Internet Society Nederland. Sinds 2005 leidt ISOC.nl het door de Europese Commissie ondersteunde project SELF, dat zich richt op dezelfde kerndoelstellingen. De behoefte aan het vrij delen van kennis blijkt dermate belangrijk dat het instituut nu op eigen benen komt te staan.

“Meer en meer overheden realiseren zich de voordelen van vrije kennis en vrije informatietechnologie,” zegt Wouter Tebbens, de voorzitter van het nieuwe instituut. Het Free Knowledge Institute beoogt een kennispartner te zijn die helpt wegwijs te worden in de beschikbare vrije kennis en technologie. “Op die manier kunnen we ook voortborduren op de bestaande vrije kennis en technologie, die inmiddels sterk groeit. Kijk maar naar projecten als Wikipedia, Linux, en het internet zelf,” verklaart Tebbens. “Waarom steeds opnieuw het wiel uitvinden?”

Het concept van copyleft, geintroduceerd door de Free Software movement, is de hoeksteen van het Free Knowledge Institute. De hoofdlijnen van activiteiten zijn vrije kennis in technologie, onderwijs, cultuur en wetenschap. Vrije kennis in het onderwijs richt zich op de productie en verspreiding van vrije onderwijsmaterialen; vrije kennis in technologie refereert voornamelijk naar Vrije Software en Open Standaarden en open hardware; vrije kennis in cultuur omvat open content en vrije cultuur; en vrije kennis in de wetenschap richt zich op open access en anti-privatisering van wetenschappelijke kennis.

Dat er een momentum is, blijkt ook uit het actieplan ‘Nederland Open in Verbinding’ van de ministeries van Economische Zaken en Binnenlandse Zaken. Staatssecretaris Bijleveld van Binnenlandse Zaken benadrukte eind 2007 nog dat het delen van kennis essentieel is voor de verdere vooruitgang en ontwikkeling van de maatschappij. De staatssecretaris heeft dan ook toegezegd meer aandacht te besteden aan het gebruik van vrije software en open standaarden in het onderwijs, overheid en bedrijfsleven.

Een campagne om het audiovisuele archief van de Griekse openbare uitzendende vrije vennootschap (ERT) te plaatsen - onder peer property wettelijke regimes - moet spoedig worden gelanceerd. Hierbij haal ik het Nederlandse ontwerp van het manifest aan dat in het relevante platform van het web zal worden omvat, dat op het ogenblik in aanbouw is. Het platform zal worden ontworpen zodat iedereen een bericht kan schrijven, het verzoek kan ondertekenen en zelfs aan de campagne als gelijke kan deelnemen. Ik zal u over de ontwikkelingen en de vooruitgang van onze inspanning geïnformeerd houden.

De oudere posten in het Engels over het onderwerp kunnen hier worden gevonden [1] [2]

Geef ERT audiovisueel archief vrij

[ Een tekst van voorstellen en een uitgangspunt van een sociale dialoog ]

Met Griekse burgers, maar ook met burgers van andere landen, ondertekenen wij gezamenlijk deze tekst omdat de ERT zijn audiovisueel archief niet-vrij wenst te distribueren aan het publiek. Ons doel en ambitie is om onze voorstellen bekend te maken zodat zij het uitgangspunt van een open dialoog onder de Griekse maatschappij, het Europese en globale openbare publiek worden en de revisie van achterwaarts beleid en de verwezenlijking van gemeenschappelijke politieke rijkdom te signaleren.

Enkele dagen geleden stelde het beleid van de ERT slechts een deel van zijn audiovisueel archief via Internet beschikbaar. Deze beweging is een belangrijke eerste stap, die echter naar onze mening, door het feit wordt aangetast dat de openbare beschikbaarheid van het archief niet vrij wordt gemaakt, hoewel de Griekse en Europese burgers hun geld hebben betaald om de productie en de digitalisering van het uitvoerbare archief te maken.

Als u vandaag in uw computer iets opslaat of naar een vriend verzendt of uw kinderen toestaat om een creatieve montage voor hun thuiswerk voor een geschiedenis opdracht te maken, gebruikmakend van materiaal dat op dit archief wordt gebaseerd, zult u meerdere inbreuken betreffende de bescherming van ‘intellectueel eigendom’ begaan hebben. U zou in geen geval trots op de creatieve zorg van uw kinderen mogen zijn, die zochten en de bronnen opnieuw samenbrachten, omdat vanuit een wettelijk gezichtspunt zij een misdaad tegen het archief van de ERT hebben begaan. In feite bent u aansprakelijk voor de ontoereikende ouderlijke verantwoordelijkheid dat u in opvoeding uw kinderen hebt getoond.

Denkt u deze absurditeit niet spoedig zou moeten ophouden?

Als u een appel hebt, kunt u beslissen of om de gehele appel te eten of het in kleine stukken en aandeel met vrienden te snijden. Als u de eerstgenoemden kiest, zullen uw vrienden niet eten, maar als u de appel deelt, kan iedereen nog steeds hongerig blijven. Deze situatie komt in het geval voor waarin de materiële goederen met betrekking tot de hoeveelheid behoeften beperkt zijn. Nochtans, kan dit in het geval van de onbelangrijke en digitale intellectuele goederen, met inbegrip van informatie gebeuren niet die in overvloed bestaat.

Als een groot aantal mensen, met inbegrip van u, met eigen geld voor de productie van een televisie- of radioprogramma heeft betaald, hebt u zeker een stem in de beslissing dat deze show openbaar beschikbaar zou moeten worden. Als het vrij beschikbaar aan iedereen is wie een rente daarin heeft, maakt dit u in geen geval slechter, aangezien het u niet van de mogelijkheid berooft om van de zelfde voorrechten met anderen te genieten. De aard van die soort goederen maakt de concurrentie onder ons onzinnig. Om deze moderne werkelijkheid juridisch te gieten, zijn de nieuwe vormen van bezit mogelijk gemaakt, waarvan de belangrijkste eigenschap is dat zij niet exclusief zijn, dat zij het delen van goederen toestaat en tegelijkertijd verdedigt op een betere manier dan dat sommige rechten van de originele auteurs zijn. In moderne wettelijke terminologie, worden deze vormen van bezit gestalte gegeven zoals vergunningen zoals het Creatieve Lagerhuis of de Vergunning van het Grote Publiek (GNU GPL).

Iedereen die deze tekst ondertekent gelooft dat:

Het archief ERT dat met de bijdrage van Griekse burgers werd geproduceerd en vandaag met het geld van Europese belastingbetalers digitaal weer wordt gegeven zou vrij beschikbaar aan alle ingezetenen van de planeet via Internet moeten zijn. De beschikbaarheid van het archief stelt de beschikbaarheid van een kostbare culturele schat voor.

Iedereen zou het recht moeten hebben om dit materiaal zonder royalty of belemmering door bureaucratische processen vrij op te slaan, te kopiëren, te wijzigen en opnieuw te verdelen. De afgeleide producten van dit creatieve proces zijn verondersteld om vrij beschikbaar te zijn op voorwaarde dat deze producten niet het exclusieve bezit van iedereen zullen worden, maar zij zullen door het zelfde wettelijke statuut van vrij gebruik verblijven. Op deze wijze, worden de innovatie en de collectieve creativiteit versterkt.

Dat een dergelijke keus beter het openbare karakter van deze rijkdom beschermt en de Griekse cultuur aan de openbare aandacht brengt. In onze tijden, waarin de burgers betrokken zijn over de toekomst, de defensie, de waardevermindering en de verkoop van de openbare rijkdom aan rijke individuen, een dergelijke keus de enige alternatieve oplossing voor gewaarborgde bescherming en efficiënt economisch gebruik is.

Dat een dergelijke keus tot de gist van de groei in een pluralistische economie van privé personen, kleine en grote bedrijven en openbare instellingen (lokale regering, universiteiten, onderzoekinstituten, enz.) leidt, breidt de markt uit en annuleert het vermaak en van de nieuws update monopolie van zij die heel wat geld bezitten zodat zij grote infrastructuren kunnen handhaven en rechten betalen voor het gebruiken van het materiaal. Een dergelijke keus is, dienovereenkomstig, een kans om democratie in Griekenland te machtigen.

Dat de versie van openbare informatie tot vermenigvuldigde economische dynamica leidt dat meer eveneens voor de burgers wordt verdeeld. Het is een ontwikkelingskans voor de Griekse economie, veel belangrijker dan het onzekere inkomen ERT zal genieten van als zij verkiezen om op het pleidooi van exclusief bezit te wurgen.

Dat het tot de beste voorwaarden voor de verspreiding en de bevordering van de Griekse beschaving leidt die een pyloon van de moderne Europese en wereld beschaving vormt. Dat een dergelijk vooruitzicht tot vermenigvuldigde afgeleide voordelen voor alle economische sectoren, in het bijzonder voor toerisme en de artistieke en intellectuele productie leidt.

Dat de vorm die voor het delen van informatie wordt gebruikt niet op merkgebonden modellen van digitalisering zou moeten vertrouwen die het openbare bezit van privé belangen afhankelijk maken, zou het op vrije en open normen moeten vertrouwen om volledige toegang tot die informatie voor alle burgers te verzekeren.

Dat in een moderne democratie, dusdanig dat Griekenland beweert dat het is, de definitieve besluiten in kritieke kwesties die alle burgers betreffen of veelvoudige partners met diverse belangen, politieke partijen impliceren of de sociale bewegingen, zouden het resultaat van een openbare raadpleging moeten zijn. Wij vragen dat een dergelijk proces, hoewel vertraagd, vandaag zou moeten beginnen om besluiten gezamenlijk gestalte te geven die de perspectieven op onze maatschappij uiteindelijk kunnen merken.

De strijd voor vrije en volledige toegang tot de openbare informatie is eerlijk, vasthoudend en globaal.

Ps: Bendakt Bas voor jouw hulp!

De volgende bijdrage komt van Vasilis Kostakis. Hij draagt bij op de Griekse P2P blog. Omdat hij in Nederland studeert, heeft hij deze ook in het Nederlands opgesteld.

De peer productie en ‘peer property’ komen door de hiaten van de markteconomie tevoorschijn, metaforisch beschreven door lava die progressief de oude grond behandelt en tot nieuwe leidt. Marx had toen een passage in socialisme en, wanneer de productie genoeg is, tot de conclusie kwam dat communisme deze nieuwe grond zou zijn. Niemand voorspelde de ontdekking van een nieuwe vorm van communisme, namelijk ‘commonisme’ dat reeds bestaat in de immateriële sector van productie.

Oscar Wilde zei “vooruitgang is de realisatie van een utopie” en bewegingen zoals dat van Wikipedia bewijzen dat niets niet onwaarschijnlijk is, of utopisch, wanneer collectieve wijsheid en verwezenlijking (en creatie) op democratische processen en praktijken gebaseerd is.

De P2P beweging omvat een nieuwe vorm van sociale samenwerking en interactie die een katalytische rol hebben in de configuratie van nieuwe structuren in economieën en maatschappijen. De P2P praktijken komen te voorschijn als basis voor een nieuwe autonome en creatieve cultuur. Vanuit het oude dilemma “Socialisme of Wreedheid” dat door heel wat academici en niet academici is onderzocht en beoordeeld zoals door Cornelius Castoriadis en Rosa Luxemburg, is herdefiniëring noodzakelijk. Bauwens schetst daarom in “P2P and Human Evolution” een nieuwe definitie: “P2P of een terugkeer in de wreedheid”. Onze inspanning daarom is om onderzoek doen naar dit dilemma met als hoofddoel de projectie en plaats van peer praktijken aan te tonen, en dat de P2P beweging een beweging is die werkelijk een revolutie is die tot de maatschappij leidt die we werkelijk willen binnen de grenzen van de maatschappij die we voorbij willen streven.

Peer-to-peer wordt vaak geassocieerd met het illegaal downloaden van vooral muziek en video. Voor deze toepassing, het downloaden van video, kan peer-to-peer ook eens als positief gezien worden. Wat is het geval? Onderzoekers van de TU Delft, Vrije Universiteit Amsterdam en Harvard’s School of Engineering zijn bezig met de ontwikkeling van een video peer-to-peer platform wat bandbreedte omzet in een globaal betaalmiddel.

Het platform is gebaseerd op het programma Tribler. De onderzoekers streven naar een e-commerce model dat gebruikers met elkaar verbind in een globale markt, zonder een centraal controlerend orgaan, als het eerste echte Internet betaalmiddel, zelfs als betaal eenheid zoals de Euro of de Dollar. Hoe meer een gebruiker upload, en van een goede kwaliteit, levert meer en snellere downloads op. Deze virtuele economie wordt gereguleerd op basis van vertrouwen, een netwerk van vrienden om te bepalen of gebruikers te vertrouwen zijn.

Lees het artikel (PDF) dat het P2P algoritme (Give-to-Get) beschrijft wat ‘free-riding’ moet voorkomen. Het legt uit hoe bandbreedte beschikbaar stellen word beloond door meer en sneller te kunnen downloaden. Bij een overvloed aan gezamenlijke download capaciteit is het wel mogelijk voor ‘free-riders’ om te downloaden. Vooralsnog is het algoritme beter geschikt voor relatief kortere video’s.

Het blijkt dat er iets heel goed komt uit een samenwerking met twee partijen. CC en Buma Stemra.

“Nederland heeft de Europese primeur: de start van een pilot samenwerking van de Buma Stemra met Creative Commons.
Leden van de Buma kunnen nu onder een Creative Commons licentie voor niet-commercieel gebruik hun werk verspreiden ter promotie. Bij commercieel gebruik kunnen zij gewoon weer gebruik maken van de Buma die hun vergoedingen voor hen int.

Je hoeft niet meer te kiezen tussen een Creative Commons licentie of een Buma lidmaatschap. De pilot duurt een jaar, dus op 23 augustus 2008 weten we of het is geslaagd of een fiasco is geworden. Maar waarom zou het een fiasco worden?

Eergisteren was de presentatie, die eigenlijk een perspresentatie had moeten zijn. Er was eigenlijk geen pers, de genodigden waren meer mensen van Buma Stemra en Creative Commons zelf, een enkele advocaat en de kleine hard core achterban van Creative Commons. Jammer, wel érg voorzichtig en schoorvoetend aangepakt leek het.

De sfeer was apart en het was duidelijk dat er nog niet veel wederzijds vertrouwen was. Wat bijvoorbeeld als de pilot afgelopen is?
Wat bepaalt of het een succes is geworden? De hoeveelheid aanmeldingen van gecombineerd gebruik? Wordt er wel genoeg bekendheid aan gegeven?

Toch was iedereen blij met deze stap.
Want je moet toch toegeven dat het een hele stap is: Een partij die altijd bleef beweren in het beste belang van zijn leden te handelen, moest toegeven dat de tijden inderdaad veranderd waren en dat ze zich inderdaad wat flexibeler moesten opstellen…”

door Cirocco

Deze post is een re-post van de recente gelijknamige blogpost van Bèr Kessels. Bèr plaatst regelmatig interessante stukjes op zijn blog, en soms ook gerelateerd aan peer-to-peer. Daarom deze post met permissie, maar alles blogt hij onder een Creative Commons licensie, net als wij trouwens.

In 2006, tijdens een debat op Noorderslag heeft Buma/Stemra aangekondigd met creative Commons licenties te zullen gaan werken. Buma Stemra behartigt de belangen van Nederlandse artiestenplatenmagnaten en als zodanig is zij de eerste organisatie die vrijere en modernere licenties mogelijk moet maken.

Ruim een jaar na dato is er (uiteraard?) nog niks gebeurd. Daarom hebben een aantal voorstanders van Vrijere Licenties, een petitie op touw gezet, om Buma/Stemra nogmaals te laten weten wat artiesten écht willen.

Geachte bestuursleden van Buma en Stemra,

Bij deze roepen wij u op om het voor bij u aangesloten artiesten mogelijk te maken om werken onder een andere licentie dan die van uw organisaties te verspreiden.

Tot op de dag van vandaag dienen aangesloten artiesten alle overdraagbare rechten van werken exclusief aan u over te dragen. Dit betekent dat artiesten niet ten volle gebruik kunnen maken van de promotiemogelijkheden van nieuwe media of nieuwe licentievormen zoals Creative Commons.

Vooral niet-commercieel gebruik van de werken wordt hierdoor bemoeilijkt terwijl veel artiesten gebruik van hun werken op niet-commerciele basis graag willen toestaan om promotionele redenen.

Dit leidt tevens tot uitwassen zoals het moeten betalen aan de Buma/Stemra voor het streamen van eigen muziek op de eigen website door de artiest.

Eerder heb ik de eerste vraag van Vasilis Kostakis die hij aan Michel Bauwens stelde geplaatst, gevolgd door het antwoord van Michel. Vandaag vraag twee van de serie vragen. UvA student economie en bedrijfskunde Vasilis Kostakis, en ook een lid van de P2P Foundation, schrijft zijn thesis over “Laser theory and Peer-to-Peer: Redefinition of the Society in the Information Age”. Het onderzoek is een combinatie van Vasilis over Laser Theorie en de P2P theorie van Michel Bauwens.

Vraag 2: Wat is de betekenis van het woord “dictatuur” in uw uitdrukking “…Peer projecten worden soms welwillende dictaturen genoemd…”? (afgeleid van “De politieke economy van peer productie”, gevonden op http://www.ctheory.net/articles.aspx?id=499)

Antwoord: Als je peer productie definieert als deze soort van sociale productie wat is gebaseerd op vrije betrokkenheid, deelnemen aan besturingsprocessen, en gedistribueerde uitkomsten in een gezamenlijk (commons) formaat, dan is het duidelijk dat de leiderschapsfunctie nogal veranderd. Een vorm van macht ligt in het protocol of het ontwerp van het samenwerkingsproces, de ‘niet zichtbare architecturen’ die bepaalde manieren van sociaal gedrag stimuleren of omvatten. Bijvoorbeeld, YouTube staat alleen het delen van de gehele video toe, maar niet remixen. Een andere vorm van macht is reputatie, wat afhangt van individuen eigen verdienste, zijn rol in de groep, en de rol van het project in de samenleving. Peer governance is niet hiërarchisch of gecentraliseerd, en ook niet gedecentraliseerd of democratisch, maar is juist gebaseerd op directie participatie en samen beslissingen maken in kleine groepen, waar peer productie functioneert als een globale coördinatie van kleine teams. Elk team dat klein genoeg is om te werken op basis van consensus. Het is niet democratisch in de formele ‘representatieve’ zin, omdat er geen onderhandeling plaats vind tussen vertegenwoordigers van groepen, die moeten beslissen over schaarse middelen, maar de vrije gedistribueerde productie wordt samengebracht door gedistribueerde gemeenschappelijke bevestiging. Het belangrijkste is echter, beginnende vanaf een context van overschot dan wel distributie, peer productie en peer bestuur (governance) is een manier om elke soort van obstakels te vermijden. Het is ontworpen op permanent experimenteren toe te staan, en dat pas te beoordelen nadat ze zijn geproduceerd.

Voorheen schreef ik over hoe de p2p dynamiek instituties omver werpt, maar nu zou ik het anders zeggen. Elke sociale manier van produceren, zeker nieuwe manieren, moeten zichzelf reproduceren, en hiervoor hebben ze inderdaad institutionele structuren nodig. Bijvoorbeeld, in termen van peer productie zouden ze 1) collectieve keuze systemen moeten gebruiken die zijn gebaseerd op objectieve algoritmen (denk aan Google ‘doublepage ranking’) of gemeenschappelijk bevestigde beoordelingssystemen, die tot doel hebben om de samenstelling van vaste elite groepen te voorkomen; 2) ze vormen, uiteindelijk, processen om conflicten op te lossen (denk aan de steeds uitbreidende regels binnen Wikipedia), en 3) legale innovaties als GPL (General Public License) en CC (Creative Commons) licenties, die het gemeenschappelijke beschermen tegen private toe-eigening; 4) verschillende maatregelen tegen kaping; en 5) uiteindelijk, een institutioneel raamwerk om de technologische infrastructuur te beschermen (meestal non-profit instellingen als Mozilla, Apache en anderen); 6) ze mogen een gesteunde ecologie accepteren van ofwel het bedrijfsleven als de staat, zolang als ze zich niet bemoeien met de dynamiek van de gemeenschap.

Sommige structuren kunnen natuurlijk volledig ad hoc zijn, maar omdat ze niet hun sociale reproductie veiligstellen, zullen deze echt ad hoc zijn, op de korte termijn zijn het slechts individuen die samenwerken of delen voor een korte periode.

Nu kom ik terug op het punt van leiderschap. Omdat er geen hiërarchie is om middelen toe te wijzen, geen democratische onderhandeling, wat de rol is van ‘leiders’. Het mes snijdt aan twee kanten, de ene kant is a priori en op uitnodiging. Ze moeten op de eerste plaats de mogelijkheid hebben om een visie neer te zetten dat ‘peers’ aantrekt om te produceren. Denk aan Stallman die zegt dat we gratis software nodig hebben, Torvalds die zegt dat we een alternatief besturingssysteem nodig hebben, Wales en Sanger die zeggen dat we een universele encyclopedie nodig hebben. Maar de rol van hen is er ook een van beoordeling, dat wil zeggen de a posteriori rol van een beoordelaar wanneer er onoplosbare conflicten bestaan. Als de teams het niet eens zijn welke richting op moet worden gegaan na een aantal tussenstappen, dan wordt het conflict doorgestuurd naar de ‘welwillende dictator’.

Dit is een pragmatische oplossing, maar ook een slecht gekozen term omdat bij peer productie de leider onafhankelijk is van de producerende peers, en zijn beoordeling is alleen daar vanwege het vertrouwen van de gemeenschap. Dus in feite is het iets geheel anders dan een ‘dictatorschap’. Er is altijd een gevaar van informale processen, namelijk van niet zichtbare persoonlijke overheersing, waardoor de complexe projecten uiteindelijk kiezen voor meer formele, en soms ‘democratische’ (in termen van stemmen en representatie) procedures.

Als luisteraar van Pandora Internet radio, kreeg ik vandaag een e-mail van Tim Westergren. Tim roept op tot het tekenen van een petitie. De overleving van Pandora en alle andere Internet radio stations in de VS is in gevaar wegens een recent besluit door de Raad van het Auteursrecht in Washington, DC. Deze wil de kosten voor het verlenen van vergunningen voor Internetradio zoals Pandora bijna te verdrievoudigen. De nieuwe royaltytarieven zijn niet in verhouden en veel te hoog, meer dan vier keer dan satellietradio betaalt en klassieke radiozenders betaalt deze helemaal niet. Volgens Pandora zal dit het einde zijn van Internet radio.

Niet geheel toevallig ben ik begaan met het lot van Internet radio, en met Last.fm en Pandora in het bijzonder, zij maakten namelijk deel uit van mijn thesis over ‘Customization in the Internet economy’, en helaas kunnen wij als Nederlanders niet deze petitie tekenen. Gelukkig kunnen wij wel advies geven, want onze wiki heeft hier ook aandacht aan gegeven, namelijk P2P radio en ook het artikel over ‘Decentralization of Taste‘. Kan P2P het antwoord zijn op DRM?

Eerder deze week heb ik met een viertal oud studiegenoten een gastcollege van Michel Bauwens mogen bijwonen. Het is inmiddels de derde keer dat ik Michel zijn verhaal heb zien en horen vertellen, elke keer weer interessant.

De hoofdpunten uit het college:

• Introductie P2P;
• Complexiteit en hiërarchie;
• Web 2.0 en P2P;
• P2P processen;
• P2P en de markt;
• P2P en politiek;

Michel vertelde over de karakteristieken van peer-to-peer, en waarom peer-to-peer zo levensvatbaar is. Peer-to-peer is een relationele dynamiek, aanwezig in gedistribueerde netwerken. Steeds meer vertrouwen ‘peers’ op gelijkwaardige peers. Over het woord peer werd nog een goede vraag gesteld, wat is een goede vertaling van dit woord? Michel moest het antwoord schuldig blijven, het woord ‘gelijke’ komt nog het meest in de buurt maar dekte toch niet geheel de lading.

De geschiedenis laat zien dat relaties tussen peers steeds complexer worden. Waar vroeger iedereen ondergeschikt was aan een leider, zijn relaties gaandeweg verder geëvolueerd. Via vroege beschavingen, de industriële revolutie, is er nu sprake van een ‘networked’ samenleving. Deze samenleving wordt mogelijk gemaakt door technische middelen als het Internet. Michel illustreerde nog een evolutie van hiërarchie: in het pre-moderne tijdperk gold ‘make die, and let live’, tot een reputatie samenleving in het P2P tijdperk.

Het Internet evolueert ook steeds meer, nu spreekt men van ‘Web 2.0’, het Internet is een interactieve plaats geworden waar iedereen als gelijke kan participeren en produceren. De bekendste en succesvolste voorbeelden zijn Wikipedia en Linux. Web 2.0 maakt het principe ‘wisdom of crowds’ mogelijk. Daarnaast baseren Web 2.0 business modellen zich op de ‘attention economy’ (economie van de aandacht), wat de aandacht van mensen als een schaarste beschouwd door de snelle groei van informatie.

Uiteraard kan het verhaal van de drie sociale P2P processen niet ontbreken. Peer productie, peer governance en peer property, zie ook de introducerende post. De karakteristieken van peer productie zijn gelijkwaardigheid, ‘anti-creditialism’ en zelf selectie. Iedereen kan meewerken aan een project zonder a priori beoordeeld te worden op de bijdrage, maar waarin met op basis van zelf selectie kan bijdragen. Ook kunnen de peers weten wat de doelstellingen van een project zijn, en kunnen tegelijkertijd weten wat andere peers aan het doen zijn. Peer governance kan gezien worden als een gedistribueerde manier van controleren, en peer property als een common eigendom. Onderstaande tabel geeft dit goed weer, concluderend kan P2P gezien worden als een derde manier van produceren, controleren en eigendom.

P2P kan niet gezien worden als een vervanging van de huidige markt economie. P2P is sterk afhankelijk van de markt, maar tegelijkertijd is de markt ook afhankelijk van peer productie en sociale innovatie. Een goed voorbeeld is Linux en IBM, want IBM investeert sterk in de ontwikkeling van Linux. Zie ook onthecommons.org. De kern van de deze peer-to-peer processen is dat doelen en eigendom gelijk zijn, wat is gebaseerd op lidmaatschap en bijdragen.

Het laatste thema van het college was politiek. Als voorbeeld werden de dilemma’s van ‘Web 2.0’ gebruikt: Wie is eigenaar van het platform? Is de infrastructuur gratis? Is het mogelijk om te delen? Wie is eigenaar van de content? Wat wordt er gedaan met inkomsten? Het laatste dilemma werd geïllustreerd met de inkomsten die door het gebruik van Firefox worden gegenereerd, want het uitbetalen aan mensen die bijdragen ondermijnt het P2P en commons principe. Een ander politiek vraagstuk is wat er gedaan moet worden met bestaande politieke modellen als copyrights. Moet je deze gewoon negeren, moet je alternatieve manieren gebruiken als Crerative Commons of GPL, of moet je de bestaande wetgeving aanpassen?

Het college was voor mij en de mensen die ik heb gesproken opnieuw erg inspirerend, en ik hoop ook voor alle anderen. Iedereen die geïnteresseerd is geraakt, is dan ook van harte welkom om bij te dragen aan deze blog of de wiki.

Geïnspireerd door James’ posting op de Engelse P2P blog, hier nogmaals in het Nederlands een verhaal over de eerste open-source auto ter wereld. Het is een initiatief van c,mm,n (lees: common). C,mm,n is naar eigen zeggen het begin naar duurzame mobiliteit voor onze kinderen.

Missie van c,mm,n: “Wij willen mensen mogelijkheden en kennis bieden om ze meer controle te geven over hun mobiliteit. Dit doen we door een community te creeëren waarin mensen hub kwaliteiten kunnen ontwikkelen, gebruiken en delen.”

Op 27 maart, de eerste dag van de AutoRAI 2007, lanceerden Stichting Natuur en Milieu en de technische universiteiten van Delft, Eindhoven en Twente een prikkelende visie op mobiliteit. Op het paviljoen ‘Auto in de Toekomst’ presenteerden zij het mobiliteitsconcept c,mm,n. Dit concept is het antwoord van de studenten van de universiteiten op de uitdaging van Natuur en Milieu om een aantrekkelijke, duurzame en toekomstgerichte auto te ontwerpen en te presenteren op de AutoRAI. Met het project willen de organisaties de markt voor duurzame automobiliteit in beweging krijgen. De presentatie vormt een mijlpaal in de intensieve samenwerking van de initiatiefnemers en een imposante lijst partners. (bron: c,mm,n)

Een mooi streven, een nog mooiere filosofie. Het project is sterk ondersteund door de overheid. Maar de commons gedachte die net als de P2P filosofie aandringt op een veranderende maatschappij en een dominante economie van peer-productie. Heeft zo’n dominante economie de steun van de staat nodig? Staat dat niet haaks op de P2P gedachte? Wel peer productie maar geen peer governance en peer property? Of kan de huidige politiek en huidige markt echte sociale peer-productie een boost geven als derde vorm van produceren? Of is het produceren van auto’s te weinig immaterieel en gaat het P2P principe alleen op voor het designen van auto’s?