Eerder schreef ik over het helpen van mensen die het nodig hebben door middel van het kopen van wat houdbare levensmiddelen. Ik noemde het toen peer-to-peer helpen. Afgelopen week werd ik door Michel getipt over Nabuur.com, een online plek waar mensen kunnen helpen om gestarte initiatieven te verwezenlijken, meestal in ontwikkelingslanden.

Hoe werkt het? Een lokale community vraagt om hulp. Wanneer nabuur.com dit goedkeurt, krijgt het initiatief een ‘dorp’ op de site. Nabuur.com begeleid iemand uit de community om dit dorp te representeren. Nabuur zorgt voor promotie en online vrijwilligers (de nabuurs), en zorgt ook voor begeleiding van een facilitator op de site om de voortgang te coordineren. De lokale representant beschrijft het probleem, het project en de te nemen stappen, en maakt concrete taken voor de naburen, de helpende peers dus. Oplossingen worden online voorgedragen en lokaal geïmplementeerd. Er wordt teruggekoppeld op de site door middel van foto’s en verhalen op het online ‘dorp’. Zo worden steeds nieuwe projecten op de site geplaatst om het dorp verder te helpen.

Nabuur.com is een van de sites die een trend laten zien die vaak onder de noemer Web 2.0 vallen, ofwel het participatieve web. Waar het hier om gaat is dat gedecentraliseerde initiatieven opgezet door mensen, op amateuristisch of professioneel niveau steeds vaker tot resultaten komen. Nabuur.com kan gezien worden als een hybride vorm tussen amateuristisch en professioneel, omdat Nabuur.com professionele ondersteuning biedt aan mensen uit ontwikkelingslanden om initiatieven tot stand te brengen.

Iedereen heeft tegenwoordig weleens van OpenID gehoord (of anders van Sxip of Identity 2.0). De roep naar een gedecentraliseerd single-sign-on systeem op het net is ook steeds groter geworden, omdat mensen steeds meer van online diensten gebruik maken. Vele gecentraliseerde initiatieven zijn mislukt, zoals Microsoft’s Live ID en Cardspaces. Microsoft is bij velen niet erg geliefd vanwege haar monopolie positie op software gebied, mensen vertrouwen grote partijen niet als het om dit soort diensten gaat.

OpenID is al jaren bezig met het opstellen van specificaties, maar heeft steeds niet kunnen doorbreken. Het potentieel van deze dienst kan pas bereikt worden als de meerderheid van verschillende diensten op het Internet zich conformeert aan deze standaard. Dit lijkt nu het geval, aangezien Google, IBM, Microsoft, VeriSign en Yahoo! zich aansluiten bij de OpenID Foundation.

Komt OpenID hiermee nu een stap verder? Gaat de meerderheid van de diensten dit single sign-on systeem nu ook snel implementeren? Wordt het een strijd tussen de grote partijen om OpenID accounts te hosten, bijvoorbeeld door middel van e-mail adressen te gebruiken als identiteit om een lock-in te creëren? Dit zijn denk ik belangrijke vragen die hier spelen. Laten we hopen dat de consument de winnaar is bij deze ontwikkeling.

Zeer duidelijk artikel van Michel Bauwens over de transitiefase van de overschakeling van ons huidige sociale systeem waarin we ons nu bevinden, origineel op 6minutes.

Eindeloze groei in ons beperkt natuurlijk systeem is onmogelijk. Wij bevinden ons nu in een transitiefase waarin nieuwe peer-productiegemeenschappen zoeken naar ideale samenwerkingsvormen. En die zijn er in het internet, nu al, en ze hebben succes.

In onze vorige bijdrage, over de nieuwe feodaliteit, probeerden we aan te tonen dat ons huidig systeem een fundamenteel probleem heeft gecreëerd, nl. de onmogelijkheid om een systeem van eindeloze groei te vrijwaren in een beperkt natuurlijk systeem. Extensieve groei in de ruimte wordt op termijn onmogelijk, maar tezelfdertijd blijkt dat intensieve groei in de immateriële economie niet geschikt is voor de traditionele marktmechanismen. Ons argument is immers dat de immateriële sfeer, met zijn non-rivale goederen die aan hypermarginale kost kunnen gereproduceerd worden, een sfeer van overvloed creëren die alleen in de marges de marktmechanismen toelaat.

Dat is samengevat het kernprobleem dat op een oplossing wacht, terwijl we ook de ecologische crisis moeten oplossen. Onze voorspelling is dat dit uiteindelijk zou leiden tot een combinatie van open design gemeenschappen, innovatiebedrijven zonder op eigendom gebaseerde licenties, met gedistribueerde fysieke productie op meer lokale schaal.
Het is even duidelijk dat zo’n omschakeling niet naadloos gebeurt. Ieder sociaal systeem probeert vooraleer zijn problemen op te lossen binnen het bestaande kader, om gevestigde belangen niet buiten spel te zetten. Pas in een tweede fase probeert men naar radicalere oplossing te zoeken, die een belangrijke verandering binnen de elite zouden vereisen. De heel radicale systeemverandering, een verandering van de sociale structuur zelf, komt pas wanneer duidelijk wordt dat beide vorige opties zijn uitgeput.

Momenteel zitten we dus in het begin van een transitiefase, waarbij aan de ene kant bestaande instituties ontdekken dat er een grotere vraag naar participatie bestaat vanuit de ‘geconnecteerde consument’, terwijl aan de andere pool nieuwe peer-productiegemeenschappen ontstaan die een ideale samenwerking zoeken met het bestaande institutionele veld. Hoe passen bedrijven zich aan ten opzichte van participatie en peer-productie, en hoe initiëren peer-productiegemeenschappen hun samenwerking met bedrijven? Laten we dit eerst bekijken vanuit het standpunt van de bedrijven, die participatie initiëren en ze proberen in te schakelen in hun eigen waarde process, en daarbij de controle op de samenwerking proberen te behouden. Ons huiswerk hierover werd al gedaan door Xavier Comtesse, in zijn model voor de ‘directe economie’.

Hij stelt een vijf-stappen model voor:

1. Het traditionele model van de ‘passieve’ consumptie.
2. Het self-service model.
3. Het doe-het-zelf model. Ikea is hier het iconisch voorbeeld.
4. Het co-design model. Men laat hier toe dat de consument minimaal het product zelf ‘aanpast’ en configureert. Het online bestellen en configureren van een Dell computer is hier het voorbeeld. De consument definieert zelf zijn noden.
5. Co-creatie: Lego factory laat toe dat prosumenten zelf de design bepalen van een model, die Lego dan voor hun produceert, maar ook verder laat verkopen, waarbij de designers een percent krijgen op die verkoop.

Xavier Comtesse voegt hier, in onze opinie verkeerdelijk, de voorbeelden toe van vrije software en de Wikipedia.
Inderdaad, deze meer radicale voorbeelden van peer-productie moeten bekeken worden vanuit het standpunt van de gemeenschappen die actief aan ‘peer-productie’ doen.

Vandaar, als amendement op de directe economie, ons eigen model vertrekkende van de polariteit van de gemeenschappen, die ook actief de controle op de samenwerkingsverbanden wensen te behouden.

1. Directe peer-productie zonder monetisering. Couchsurfing.com is een netwerk voor de uitwisseling van gastvrijheid, waarbij vrijwilligers gratis verblijf bieden aan reizigers. Geen enkele monetaire transactie komt hierbij te pas. Noteer ook dat Wikipedia moedwillig verzaakt aan miljoenen dollars aan reclame inkomsten.
2. Directe peer-productie van een ‘commons’ (vrij verkrijgbare gemeenschappelijke gebruikswaarde), met aandacht voor een rechtvaardige monetisering. Een voorbeeld hiervan is de Oostenrijkse coöperatieve van vrije softwareprogrammeurs, de OS Alliance.
3. Directie peer-productie van een commons, met een traditionele ecologie van bedrijven die toegevoegde waarde proberen te vermarkten. Voorbeeldig is het Linux-model van vrije software die door een hele reeks bedrijven van toegevoegde waarde wordt voorzien.
4. Een variante van het Linux model: gemeenschappelijke open innovatie, met fysieke productie door privé-bedrijven. Dit is het model, nu reeds toegepast in de wereld van de extreme sport, waarbij amateurs werken aan de voortdurende verbetering van hun instrumenten, en bedrijven de designs uitvoeren. Dit open design model is belangrijk voor de toekomst en wordt reeds beschreven door Eric von Hippel in zijn ‘Democratization of Innovation’.
5. Individueel gestuurd delen van creatieve expressie, via een proprietair uitwisselingsplatform. Gebruikswaarde wordt gedeeld, het platform verkoopt de ‘aandacht’ van de gemeenschap via reclame. Het Web 2.0 model, zoals toegepast door YouTube,Google, etc..
6. Gemeenschappelijk gestuurde productie van goederen voor de markt: het aloude coöperatieve productiemodel met als voorbeeld het succesvolle Mondragon in Spanje.
7. Individueel gestuurde productie van goederen voor de markt, op een gedistribueerde manier, gebruikmakend van platforms voor directe productie en distributie. Dit is het domein van minipreneurs, die hun design kunnen tonen via online platformen, die design fysiek kunnen ‘uitprinten’ via 3Dprinting of ‘fabbing’, en de productie lokaal of internationaal kunnen laten uitvoeren, onder hun persoonlijke controle.

Peer-to-peer wordt vaak geassocieerd met het illegaal downloaden van vooral muziek en video. Voor deze toepassing, het downloaden van video, kan peer-to-peer ook eens als positief gezien worden. Wat is het geval? Onderzoekers van de TU Delft, Vrije Universiteit Amsterdam en Harvard’s School of Engineering zijn bezig met de ontwikkeling van een video peer-to-peer platform wat bandbreedte omzet in een globaal betaalmiddel.

Het platform is gebaseerd op het programma Tribler. De onderzoekers streven naar een e-commerce model dat gebruikers met elkaar verbind in een globale markt, zonder een centraal controlerend orgaan, als het eerste echte Internet betaalmiddel, zelfs als betaal eenheid zoals de Euro of de Dollar. Hoe meer een gebruiker upload, en van een goede kwaliteit, levert meer en snellere downloads op. Deze virtuele economie wordt gereguleerd op basis van vertrouwen, een netwerk van vrienden om te bepalen of gebruikers te vertrouwen zijn.

Lees het artikel (PDF) dat het P2P algoritme (Give-to-Get) beschrijft wat ‘free-riding’ moet voorkomen. Het legt uit hoe bandbreedte beschikbaar stellen word beloond door meer en sneller te kunnen downloaden. Bij een overvloed aan gezamenlijke download capaciteit is het wel mogelijk voor ‘free-riders’ om te downloaden. Vooralsnog is het algoritme beter geschikt voor relatief kortere video’s.

Een recent Israëlisch onderzoek laat zien hoe gedistribueerd het huidige Internet is. Heel toepasselijk in dit onderzoek, hebben 5000 vrijwilligers samen zes miljoen metingen per dag gedaan gedurende twee jaar, vanuit duizenden observatiepunten over de wereld. Dit onderzoek heeft de onderstaande prachtige afbeelding opgeleverd. Conclusie: “De toenemende mate van he gebruik van peer-to-peer communicatie kan de algehele capaciteit van het Internet vergroten en het Internet sneller maken“.

Je zou van deze afbeelding zo een levensgrote muurschildering kunnen maken, voor als je nog een leuk muurtje overhebt. De 5000 vrijwilligers hebben een programma laten draaien die connecties tussen 20.000 bekende knooppunten kon bepalen. De resultaten laten zien dat het DNS-systeem kan worden vervangen of op zijn minst aangevuld door een nieuwere vorm van systemen met elkaar verbinden, namelijk NetAlter. Zij werken via een door peer-to-peer mogelijk gemaakt IPv6 gebaseerde adressering, waar zoeken en ontdekken belangrijk zijn. Tezamen vormt het een ‘democratische grid’ van gedeelde computerkracht en informatiebronnen. Een nadeel, NetAlter is nog in ontwikkeling.